maliszewski2222
dr hab. Norbert Maliszewski
Ekspert ds. zachowań politycznych
Uniwersytet Warszawski
 .

.

 
[31.03.2016]

Tuż przed startem rządowego programu „Rodzina 500 +” sprawdzano jego oceny. Są one pozytywne (62 proc.) i wzrosły od lutego o 13 punkt. proc. Badani dostrzegają pozytywny wpływ „500 +” na budżety domowe (73 proc.). Sprawdzono, na co przeznaczone zostaną te dodatkowe pieniądze. Respondenci są sceptyczni co do tego, czy program zachęci rodziny do decyzji o kolejnym dziecku (50 proc.). Zbadano też postrzegane problemy „500+” m.in. z uzyskaniem świadczenia, jego regularnością.

 

Tuż przed startem rządowego programu „Rodzina 500 +” sprawdzano jego oceny w sondażu Ariadna (z 25-29 marca, na próbie 1059 osób)*. Są one pozytywne (62 proc.) i wzrosły od lutego o 13 punkt. proc. Powrócił optymizm na jego temat z czasu kampanii wyborczej (Rys. 1.).  Po wyborach rósł odsetek krytyków, gdyż pojawiły się wątpliwości, czy program będzie realizowany. Ponadto, część społeczeństwa była zawiedziona, że program dotyczy drugiego i kolejnego dziecka, a pierwszego tylko w rodzinach o niskich dochodach. Powodem pesymizmu był chaos w komunikacji programu przez rząd, a także narracje opozycji (np. o stratach dla niektórych rodzin). W styczniu odsetek krytyków przeważał nad sympatykami programu.  Po jego przegłosowaniu wzrósł odsetek optymistów. Ten optymizm jest ważny dla rządu, gdyż program obok zalet, będzie rodzić pewne problemy w przyszłości.

Zrzut ekranu 2016-04-01 o 15.58.03

Program jest postrzegany pozytywnie przez sympatyków PiS (89 proc.) i Kukiz’15 (55 proc.). Natomiast w elektoracie PO i Nowoczesnej przeważają krytycy (odpowiednio 45 proc., 50 proc.; szczegółowy raport na www.tajnikipolityki.pl). Wyborcy tej części opozycji przede wszystkim dostrzegają wady 500 +, czyli duże obciążenie budżetu państwa, które może spowodować powiększenie deficytu finansów publicznych i objęcie Polski procedurą nadmiernego zadłużenia. Warto zauważyć, że wyborcy opozycji mają częściej poglądy liberalne, więc negatywnie postrzegają „rozdawnictwo” jako sposób pomagania państwa rodzinom (wolą np. budowanie żłobków i przedszkoli). Na koniec, należy dodać, że program dotyczy 2,7 mln. rodzin, a złoży się nań reszta społeczeństwa. To może też rodzić negatywne emocje.

Zrzut ekranu 2016-04-01 o 15.58.18

Pozytywne oceny programu „Rodzina 500+” świadczą o tym, że dużą część społeczeństwa przekonują argumenty rządu. Ze wstępnych jego szacunków wynika m.in., że dzięki 500+ zagrożenie ubóstwem wśród dzieci do 17. roku życia może spaść z 23,3 proc. do poziomu 11 proc. Ciekawe, że regiony, do których trafi najwięcej środków z 500+, to częściej te leżące po prawej stronie Wisły, a więc tam, gdzie dominuje elektorat PiS.

Badani postrzegają 500+ przede wszystkim jako transfer środków dla rodzin, których budżet jest obciążony wydatkami na dzieci. Aż 73 proc. badanych dostrzega oczywisty pozytywny wpływ 500+ na budżet domowy Polaków.

73

49 proc. respondentów sądzi, że rodziny przeznaczą otrzymane pieniądze na żywność i ubrania dla dzieci. Pojawiają się jednak odpowiedzi, świadczące o krytycznym podejściu do programu: na potrzeby rodziców (18 proc. wskazań), na alkohol i używki (10 proc. wskazań, Rys. 4.).

Zrzut ekranu 2016-04-01 o 15.57.39

Respondenci są znacznie bardziej sceptyczni co do tego, czy program zachęci rodziny do decyzji o kolejnym dziecku. Tylko 37 proc. podziela taką opinię, zaś 50 proc. przejawia pesymizm. Klucz odpowiedzi jest ten sam, a są nim preferencje partyjne. Sympatycy PiS są optymistami (63 proc.), także wyborcy Kukiz’15 (50 proc.). Sceptyczni co do wpływu 500+ na dzietność są wyborcy PO (53 proc.) i Nowoczesnej (61 proc.).

37

Program 500+ rodził wątpliwości ze względu na to, czy z powodu konieczności obsłużenia aż 2,7 miliona rodzin, będzie wdrażany z zakłóceniami. Tu opinie są bardziej optymistyczne (49 proc. wskazań). Problem został rozwiązany m.in. dzięki współpracy z bankami, możliwością elektronicznego przesyłania wniosków. Niemniej jednak 36 proc. badanych spodziewa się problemów.

49

Najważniejsze są jednak oceny tych osób, które są uprawnione do korzystania z programu 500 +.  70 proc. spośród nich uważa, że dostanie świadczenia. Natomiast, pomimo przekonania co do uprawnienia, 20 proc. sądzi, że go nie będzie otrzymywać. 10 proc. zaś tego nie wie. To świadczy o tym, że to postrzeganie 500 plus nie jest jednorodne i program rodzi wątpliwości nawet wśród uprawnionych. Respondenci obawiają się, że państwa nie będzie stać na tak duży transfer środków do rodzin, stąd wątpliwości co do regularności wypłat i przyszłości programu

.

Podsumowanie. Polacy, ponownie tak jak przed wyborami, bardzo pozytywnie oceniają program 500 +. Jest on przede wszystkim postrzegany jako transfer środków dla rodzin, których budżety są obciążone dużymi kosztami wychowania dzieci. Sceptycyzm pojawia się, gdy badani są pytani o to, czy 500+ zachęci do posiadania dzieci. Krytyczni w ocenach są zwłaszcza sympatycy opozycji (PO i Nowoczesnej), którzy wątpią w skuteczność programu. Jak na razie stosunkowo mało osób spodziewa się trudności w realizacji 500+, ale jeśli takie się pojawią, widać, że będą one oceniane zgodnie z kluczem partyjnych sympatii.

Raport prezentuje wyniki badania przeprowadzonego w dniach 25-29 marca 2016 roku na ogólnopolskiej próbie liczącej N=1059 osób, dobranej z panelu Ariadna metodą CAWI. Kwoty dobrane wg reprezentacji w populacji Polaków wieku 18 lat i więcej dla płci, wieku, wykształcenia i wielkości miejscowości zamieszkania.

.

Pobierz raport: Oceny programu „500 plus” >>>