dr Krzysztof Przybyszewski
Politolog, psycholog ekonomiczny
Ekspert ds. badań nad
podejmowaniem decyzji
Akademia Leona Koźmińskiego

.

Prof. dr hab. Honorata Sosnowska
Ekspert ds. teorii społecznego wyboru
Kierowniczka Katedry Matematyki
i Ekonomii Matematycznej
Szkoła Główna Handlowa

.

Jeżeli żadne ugrupowanie nie uzyska więcej niż 50% miejsc w Sejmie, konieczne będzie sformowanie koalicji rządząca. Utworzeniem koalicji będą się zajmować politycy, zapewne kierując się arytmetyką wyborczą, ale można także zadać pytanie o to, jakie koalicje są możliwe z perspektywy preferencji wyborców.  Z jednej strony, daje to wiedzę na temat tego, które koalicje są akceptowalne dla elektoratów, z drugiej strony, ukryte preferencje (nieujawniane w głosowaniu metodą większościową) pozwalają na wnioskowanie o wynikach hipotetycznych powtórzonych wyborów, które następują jeżeli rząd nie zostanie sformowany, lub szybko upadnie. W takich okolicznościach wyborcy wybierający największe partie, żeby „nie zmarnować głosu” ujawniają swoje prawdziwe preferencje – skoro ich głos na liderów sondaży był bezskuteczny – mogą dać szansę partiom, które naprawdę popierają.

Niżej zanalizujemy jakie koalicje mogłyby powstać, gdyby kierować się tym które ugrupowania aprobują zwolennicy poszczególnych partii. Będziemy zajmować się pierwszymi czterema ugrupowaniami uporządkowanymi według liczby oddanych głosów w naszym sondażu (wybór tylko jednej partii):  PiS, PO, Zjednoczona Lewica, Kukiz15. Na pozostałe ugrupowania oddana za mało głosów, aby taka analiza miała sens.

pis

Rysunek 1. Aprobata dla innych ugrupowań wśród zwolenników PiS

.

Zwolennicy PiS aprobują też (po około 1/3) ugrupowania Kukiz 15, Zjednoczona Lewica i KORWIN . Koalicja, z którymś z tych ugrupowań, bądź z dwoma czy trzema jest najbardziej zgodna z preferencjami wyborców PiS. Zwraca uwagę niski poziom aprobaty dla PSL. Wydaje się to nieco zaskakujące, szczególnie w przypadku Zjednoczonej Lewicy, ale warto pamiętać, że w głosowaniu biorą już ludzie urodzeni w 1997 roku, dla których historyczne zaszłości i PRL-owskie rodowody niektórych partii nie mają znaczenia.

po

Rysunek 2. Aprobata dla innych ugrupowań wśród zwolenników PO

.

Najwięcej (ponad 50%) zwolenników PO aprobuje Zjednoczona Lewicę. Dalsze w kolejności są PSL i Nowoczesna. Biorąc pod uwagę ze te 3 ugrupowania obejmują zarówno prawicę jak i lewicę pokazuje to niejednorodność wyborców PO  przy istotnym wahnięciu w lewą stronę. Oznaczać to może, że jednym z głównych błędów PO w tych wyborach jest zbytni konserwatyzm obyczajowy i zbyt słabe akcentowanie kwestii socjalnych.

.

Zauważmy w tym miejscu, że Zjednoczona lewica, która ma szanse na niezły wynik wyborczy może stać się partią obrotową – pasuje do koalicji zarówno z PO, jaki i PiS. Może więc być tak, że to ich poparcie będzie na wagę rządzenia. Dotychczas tę rolę pełniło PSL, skutecznie broniąc swoich stanowych interesów przy małej liczbie mandatów, ale z dużą zdolnością koalicyjną. Tym razem ich pozycja w tym względzie jest poważnie zagrożona – ZL może skutecznie stać się języczkiem u wagi polskiego parlamentu.

zkew

Rysunek 3. Aprobata dla innych ugrupowań wśród zwolenników  Zjednoczonej Lewicy

.

Najwięcej (ponad 2/3) zwolenników Zjednoczonej Lewicy aprobuje PO, nieco mniej PSL. Niezbyt dobrze wypada w tej sprawie PiS, ale i tak prawie ¼ wyborców lewicy akceptuje PiS.  Biorąc pod uwagę aprobatę wyborców PO, wskazuje to poparcie w obu ugrupowaniach dla koalicji PO, ZL, PSL.

k

Rysunek 4. Aprobata dla innych ugrupowań wśród zwolenników Kukiz 15

.

Zwolennicy ugrupowania  Kukiz 15 aprobują przede wszystkim ugrupowanie KORWIN. To jest zgodne z historią tego ugrupowania. Cecha wyróżniającą jest najmniejsza aprobata dla PO. Można sądzić, że zdaniem wyborców Kukiza PO odpowiada za ten stan świata, który oni  chcą zmienić. Zwraca uwagę spora, bo 20% , aprobata dla PiS i PSL. Biorąc pod uwagę aprobatę zwolenników PiS koalicja złożona z PiS i Kukiz 15 mogłaby liczyć na spore poparcie.

.

Jeżeli zatem PiS nie uzyska 50% mandatów i nie będzie rządzić samodzielnie, wyborcy zaakceptują koalicję PiS + PSL+ Kukiz’15  lub PiS + ZL. (można zaryzykować twierdzenie, że to koalicje większościowe). Możliwa jest też koalicja alternatywna PO+ZL+PSL (potencjalnie także większościowa).