Tomek_Baran

dr Tomasz Baran
Ekspert ds. badań opinii i rynku
Uniwersytet Warszawski, Wydział Psychologii

.

.
[30.III.2016]

„Diagnoza  świadomości prawnej Polaków 2016” – badanie przeprowadzone z inicjatywy Kwartalnika IUSTITIA przez agencję badawczą Maison&Partners we współpracy z Warsaw Enterprise Institute wskazuje na bardzo umiarkowany poziom podstawowej wiedzy prawnej w polskim społeczeństwie. Tylko 36% badanych zdaje sobie sprawę, że pismo z sądu nadane listem poleconym i nieodebrane w terminie awizowania zostanie uznane za doręczone i będzie wywoływało skutki. Ponad połowa (51%) błędnie uważa, że sędziowie w Polsce są członkami partii politycznych, a zaledwie co trzeci zdaje sobie sprawę, że testament można odwołać w dowolnej chwili (32%) albo ma świadomość braku możliwości rozpoznania apelacji wniesionej po terminie (34%).

Zdaniem dr hab. Krystiana Markiewicza, sędziego Sądu Okręgowego w Katowicach i adiunkta w Katedrze Postępowania Cywilnego Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Śląskiego „Czas przyjrzeć się faktom bez myślenia życzeniowego i załamywania rąk nad kondycją społeczeństwa. Trzeba podejmować i wspierać działania edukacyjne, takie jak choćby projekt zainicjowany przez Śląski Oddział Stowarzyszenia Sędziów Polskich IUSTITIA, w ramach którego sędziowie odwiedzają młodzież w szkołach. W trakcie zajęć prowadzonych pro bono dzielą się swoją wiedzą prawną, informują o działaniu wymiaru sprawiedliwości oraz bezpłatnie rozdają napisaną z ich inicjatywy książkę: „apteczka prawna. Lex bez łez.”

.

Sedziownie a partie polityczne

.

Nie napawają też optymizmem dane na temat wizerunku wymiaru sprawiedliwości. Dominuje przekonanie o nadmiernej biurokracji i opieszałości sądów powszechnych, braku nowoczesności oraz  zaangażowaniu politycznym sądów powszechnych.

.

Opinie o polskich sadach

.

Wyniki badania pokazują również ograniczone zaufanie do instytucji wymiaru sprawiedliwości. W pierwszej trójce urzędów i  instytucji publicznych, cieszących się największym zaufaniem Polaków znalazły się straż pożarna (65%), wojsko (35%) i pogotowie ratunkowe (31%). Z najniższym odsetkiem wskazań stawkę zamykają sądy rejonowe (3%), Sejm (3%), sądy okręgowe (3%), ZUS (2%), Senat (2%) i prokuratury rejonowe (1%).

.

Zaufanie do instytucji publicznych

.

W mojej ocenie pozycja wizerunkowa wymiaru sprawiedliwości, zważywszy na kluczową rolę, jaką odgrywa w funkcjonowaniu społeczeństwa, jest daleka od zadowalającej. Środowiska związane z wymiarem sprawiedliwości, a zwłaszcza środowisko sędziowskie, powinny rozważyć opracowanie i wdrożenie naprawczej strategii komunikacyjnej i zastanowić się, jak zwiększyć świadomość prawną. Wcale nie trzeba od razu reformować systemu szkolnictwa. Na początek wystarczą podstawowe materiały informacyjne na terenie sądów oraz aktywność informacyjna w mediach społecznościowych.

Wyniki badania zostały zaprezentowane podczas konferencji „(Nie)świadomość prawna Polaków”,jaka została zorganizowana 7 marca 2016 r. w Sądzie Najwyższym przez wydawnictwo C.H.Beck i redakcję Kwartalnika IUSTITIA. Współorganizatorami konferencji był Wydział Psychologii Uniwersytetu Warszawskiego oraz Katedra Postępowania Cywilnego Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Śląskiego. Podczas konferencji omówiono projekt edukacji prawnej, którego elementem jest książka: „apteczka prawna. Lex bez łez”, mający na celu propagowanie wiedzy prawnej.(http://www.konferencja.iustitia.beck.pl/)

.

Szczegółowe wyniki badania zawiera raport, który można pobrać tutaj: 

Pobierz raport: Diagnoza świadomości prawnej Polaków 2016 >>>